Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
[edytuj] Dzisiejszy dzień
9 września jest 252. (w latach przestępnych 253.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 113 dni.
| Kalendarium dzień po dniu |
Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Panny.
- imieniny obchodzą: Aniela, Audomar, Augustyn, Aureliusz, Bolemir, Bolemira, Dionizy, Doroteusz, Drogomir, Franciszek, Gorgoniusz, Jacek, Jakub, Jan, Otmar, Ożanna, Piotr, Radosława, Sergiusz, Sewerian, Sobiebor, Sobiesąd, Straton, Ścibora i Świecław.
- Korea Północna – rocznica utworzenia KRL-D
- Tadżykistan – Święto Niepodległości
- międzynarodowe – Światowy Dzień FAS (od 09-09-1999; w Polsce od 2004)
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2], obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 9 – władca Cherusków Arminius pokonał w Lesie Teutoburskim trzy rzymskie legiony. Rzym utracił Germanię na wschód od Renu.
- 337 – Konstantyn II został cesarzem rzymskim.
- 1000 – zwycięstwo floty szwedzko-duńskiej nad norweską w bitwie morskiej pod Svold.
- 1087 – Wilhelm II został królem Anglii.
- 1493 – zwycięstwo Turków nad Chorwatami w bitwie pod Krbavsko Polje.
- 1499 – Vasco da Gama powrócił do Lizbony z wyprawy do Indii.
- 1513 – król Szkocji Jakub IV pokonany i zabity przez Anglików w bitwie pod Flodden Field.
- 1543 – w kaplicy zamku w Stirling 9-miesięczna Maria Stuart koronowana na Królową Szkotów.
- 1570 – wojna wenecko-turecka: Turcy zdobyli stolicę Cypru Nikozję i dokonali masakry obrońców i mieszkańców.
- 1668 – premiera komedii Moliera Skąpiec.
- 1791 – stolica USA otrzymała nazwę Waszyngton.
- 1798 – zwycięstwo wojsk francuskich nad powstańcami szwajcarskimi w bitwie w kantonie Nidwalden.
- 1806 – wskutek przejścia huraganu nad karaibską wyspą Dominika zginęło 457 osób.
- 1850 – Kalifornia jako 31. stan przyjęta do Unii.
- 1850 – utworzono Terytorium Nowego Meksyku.
- 1886 – podpisano konwencję berneńską o ochronie twórczości literackiej i artystycznej.
- 1888 – Wyspa Wielkanocna została anektowana przez Chile.
- 1892 – amerykański astronom Edward Emerson Barnard odkrył księżyc Jowisza – Amalteę.
- 1896 – niemiecki chirurg Ludwig Rehn przeprowadził pierwsza udaną operację serca.
- 1914 – I wojna światowa: zakończyła się I bitwa nad Marną. Wojska francusko-brytyjskie powstrzymały marsz Niemców na zachód.
- 1919 – u wybrzeży Kuby zatonął hiszpański statek pasażerski SS Valbanera z 488 osobami na pokładzie.
- 1922 – wojna grecko-turecka: tureckie wojska, ścigając wycofujących się Greków, wkraczają do Smyrny (Izmir).
- 1939 – II wojna światowa: rozpoczęto formowanie polskiej armii we Francji.
- 1940 – włoskie lotnictwo zbombardowało Tel-Awiw, zabijając 130 osób.
- 1943 – alianci dokonali desantu w rejonie Salerno we Włoszech.
- 1944 – komunistyczny bułgarski Front Ojczyźniany dokonał przewrotu, obalając proniemiecki rząd.
- 1944 – odpalenie pierwszych dwóch rakiet V2 na Londyn przez III Rzeszę.
- 1945 – kapitulacja wojsk japońskich w drugiej wojnie chińsko-japońskiej.
- 1948 – proklamowano Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną.
- 1954 – trzęsienie ziemi w Orleansville w Algierii zabiło 1250 osób.
- 1960 – podczas igrzysk olimpijskich w Rzymie sztangista Ireneusz Paliński zdobył złoty medal w wadze półciężkiej.
- 1961 – wszedł do służby pierwszy amerykański krążownik rakietowy o napędzie atomowym USS Long Beach.
- 1969 – w zderzeniu samolotu DC-9 z awionetką nad Fairland w Indianie zginęły 83 osoby.
- 1970 – terroryści z Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny porwali brytyjski samolot Vickers VC-10 lecący z Bahrajnu do Londynu, zmuszając go do wylądowania na lotnisku Zerqa w Jordanii.
- 1971 – ukazał się album Imagine Johna Lennona.
- 1972 – na igrzyskach w Monachium Władysław Komar zdobył złoty medal w pchnięciu kulą.
- 1975 – wystrzelono sondę marsjańską Viking 2.
- 1976 – w zderzeniu samolotów An-24 i Jak-40 nad Soczi zginęło 90 osób.
- 1983 – przyjęto dokument końcowy KBWE.
- 1985 – Stany Zjednoczone ogłosiły sankcje gospodarcze wobec RPA.
- 1988 – w katastrofie wietnamskiego Tu-134 w Bangkoku zginęło 76 osób.
- 1991 – Tadżykistan proklamował niepodległość (od ZSRR).
- 2001 – Aleksandr Łukaszenka wygrał ponownie wybory prezydenckie na Białorusi.
- 2001 – otwarto Muzeum Żydowskie w Berlinie.
- 2001 – wojskowy dowódca afgańskiego Sojuszu Północnego, Ahmad Szah Masud, zginął w zamachu bombowym dokonanym przez dwóch Arabów udających dziennikarzy.
- 2002 – w indyjskim stanie Bihar wpadł do rzeki wykolejony pociąg osobowy; zginęło 119 osób.
- 2004 – przed australijską ambasadą w Jakarcie eksplodował samochód-pułapka. Zginęło 9 osób, ponad 150 zostało rannych.
- 2006 – rozpoczęła się podróż apostolska Benedykta XVI do Niemiec.
- 2007 – na zawodach w Rieti Asafa Powell poprawił własny rekord świata w biegu na 100 m., doprowadzając go wówczas do 9,74 s.
- 2008 – Asif Ali Zardari został prezydentem Pakistanu.
- 2008 – premier Tajlandii Samak Sundaravej został usunięty ze stanowiska przez Sąd Konstytucyjny.
- 2008 – Rosja nawiązała stosunki dyplomatyczne z Abchazją i Osetią Południową.
- 2009 – otwarto metro w Dubaju.
- 2009 – w serii powodzi błyskawicznych w północno-zachodniej Turcji zginęło 31 osób.
[edytuj] Urodzili się
- 214 – Aurelian, cesarz rzymski (zm. 275)
- 384 – Flawiusz Honoriusz, cesarz rzymski (zm. 423)
- 1427 – Thomas de Ros, baron de Ros, angielski polityk (zm. 1464)
- 1466 – Ashikaga Yoshitane, japoński shōgun (zm. 1523)
- 1585 – Armand Jean Richelieu, książę, francuski duchowny katolicki, kardynał, pierwszy minister króla Francji (zm. 1642)
- 1629 – Cornelis Tromp, holenderski admirał (zm. 1691)
- 1731 – Francisco Javier Clavijero, meksykański historyk, filozof (zm. 1787)
- 1737 – Luigi Galvani, włoski fizyk (zm. 1798)
- 1751 – Emanuel Schikaneder, niemiecki pisarz (zm. 1812)
- 1754 – William Bligh, brytyjski żeglarz, oficer marynarki, dowódca okrętu Bounty (zm. 1817)
- 1778 – Clemens Brentano, niemiecki pisarz (zm. 1842)
- 1820 – Giacomo Zanella, włoski poeta (zm. 1888)
- 1826 – Fryderyk I Badeński, wielki książę Badenii (zm. 1907)
- 1828 – Lew Tołstoj, rosyjski pisarz (zm. 1910)
- 1835 – Józef Piotrowski, komisarz Rządu Narodowego
- 1842 – Mikołaj Bibikow, rosyjski generał, prezydent Warszawy (zm. 1923)
- 1855 – Houston Stewart Chamberlain, niemiecki filozof pochodzenia brytyjskiego (zm. 1927)
- 1873 – Max Reinhardt, niemiecki reżyser teatralny i filmowy (zm. 1943)
- 1874 – Stefan Ossowski, polski inżynier elektryk, polityk, minister przemysłu i handlu (zm. 1936)
- 1881 – Aniela Salawa, błogosławiona, polska mistyczka (zm. 1922)
- 1890 – Harland Sanders, amerykański przedsiębiorca, założyciel KFC (zm. 1980)
- 1891 – Wacław Majewski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (zm. 1983)
- 1897 – Antoni Odrowąż, polski aktor (zm. 1976)
- 1899 – Brassaï, węgierski fotograf, pisarz, rysownik, rzeźbiarz (zm. 1984)
- 1904 – Tadeusz Kapeliński, polski polityk, członek PKWN, minister poczt i telegrafów (zm. 1970)
- 1907 – Edward Szymański, polski poeta (zm. 1943)
- 1908 – Cesare Pavese, włoski pisarz (zm. 1950)
- 1908 – Edward Radulski, polski tancerz, choreograf, aktor (zm. 1975)
- 1911 – Richard Baer, niemiecki działacz nazistowski, komendant obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Mittelbau-Dora (zm. 1963)
- 1911 – Kozaburo Yoshimura, japoński reżyser filmowy (zm. 2000)
- 1914 – Józef Teliga, polski działacz społeczny i polityczny, pułkownik AK (zm. 2007)
- 1914 – Walenty Wójcik, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 1990)
- 1918 – Oscar Luigi Scalfaro, włoski polityk, prezydent Włoch
- 1919 – John Ljunggren, szwedzki lekkoatleta, chodziarz, mistrz olimpijski, mistrz Europy (zm. 2000)
- 1920 – Wiesław Jażdżyński, polski pisarz (zm. 1998)
- 1921 – Karol Chodura, polski operator filmowy (zm. 2001)
- 1921 – Andrzej Dobrowolski, polski kompozytor, pedagog (zm. 1990)
- 1921 – Wacław Szybalski, polski naukowiec, genetyk, biotechnolog
- 1922 – Hans Georg Dehmelt, amerykański fizyk pochodzenia niemieckiego, laureat Nagrody Nobla
- 1922 – Witold Lesiewicz, polski reżyser filmowy
- 1922 – Mirosław Łebkowski, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 2010)
- 1923 – Andrzej Bachleda-Curuś, polski śpiewak operowy (tenor) (zm. 2009)
- 1923 – Daniel Carleton Gajdusek, amerykański biofizyk pochodzenia słowackiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 2008)
- 1923 – Jimmy Perry, brytyjski aktor, scenarzysta, kompozytor
- 1924 – Rik Van Steenbergen, belgijski kolarz szosowy, mistrz świata
- 1925 – Cliff Robertson, amerykański aktor
- 1926 – Janusz Przedpełski, polski działacz sportowy (zm. 2008)
- 1926 – Hannes Schmidhauser, szwajcarski aktor, reżyser filmowy (zm. 2000)
- 1928 – Elvin Jones, amerykański perkusista jazzowy (zm. 2004)
- 1929 – Kazimierz Janus, polski aktor (zm. 2008)
- 1930 – Tadeusz Jurasz, polski aktor
- 1931 – Waldemar Świerzy, polski malarz, grafik, plakacista
- 1935 – Chaim Topol, izraelski aktor
- 1939 – Zbigniew Namysłowski, polski saksofonista jazzowy
- 1941 – Otis Redding, amerykański piosenkarz (zm. 1967)
- 1941 – Dennis Ritchie, amerykański informatyk, laureat Nagrody Turinga
- 1942 – Henryk Kawiorski, polski pisarz
- 1947 – Andrzej Grabowski, polski pisarz, tłumacz
- 1947 – Andrzej Olechowski, polski polityk, minister finansów, minister spraw zagranicznych
- 1949 – Maciej Szary, polski aktor
- 1951 – Alexander Downer, australijski polityk, minister spraw zagranicznych
- 1951 – Zbigniew Głowienka, polski generał dywizji
- 1952 – Manuel Göttsching, niemiecki gitarzysta zespołu Ash Ra Tempel
- 1952 – David Stewart, brytyjski muzyk zespołu Eurythmics
- 1954 – Jacek Socha, polski ekonomista, polityk, minister skarbu państwa
- 1955 – Mariusz Wojciechowski, polski aktor
- 1959 – Éric Serra, francuski kompozytor, twórca muzyki filmowej
- 1960 – Hugh Grant, brytyjski aktor
- 1962 – Mark Linkous, amerykański piosenkarz, kompozytor (zm. 2010)
- 1963 – Roberto Donadoni, włoski piłkarz, trener piłkarski, reprezentant Włoch, wicemistrz świata, selekcjoner reprezentacji Włoch
- 1964 – Caecilie Norby, duńska wokalistka jazzowa
- 1965 – Janusz Janowski, polski artysta malarz, teoretyk sztuki, muzyk
- 1966 – Georg Hackl, niemiecki saneczkarz, mistrz olimpijski
- 1966 – Adam Sandler, amerykański aktor
- 1967 – Hana Andronikova, czeska pisarka
- 1967 – B.J. Armstrong, amerykański koszykarz
- 1967 – Akshay Kumar, indyjski aktor
- 1968 – Jon Drummond, amerykański lekkoatleta, sprinter, mistrz olimpijski
- 1968 – Łukasz Kośmicki, polski operator filmowy
- 1970 – Natalia Streignard, wenezuelska aktorka
- 1972 – Miriam Oremans, holenderska tenisistka
- 1972 – Goran Višnjić, chorwacki aktor
- 1972 – Michał Wiśniewski, polski wokalista zespołu Ich Troje
- 1973 – Maria Peszek, polska aktorka
- 1974 – Mathias Färm, szwedzki gitarzysta zespołu Millencolin
- 1975 – Michael Buble, kanadyjski wokalista jazzowy, aktor
- 1975 – Tomasz Bajerski, polski żużlowiec
- 1975 – Dorota Zagórska, polska łyżwiarka figurowa, wicemistrzyni Europy
- 1976 – Juan Baptista, wenezuelski aktor
- 1976 – Aki Riihilahti, fiński piłkarz, reprezentant Finlandii
- 1976 – Kristoffer Rygg, norweski wokalista zespołów: Ulver, Borknagar i Arcturus
- 1977 – Piotr Bobras, polski szachista, arcymistrz
- 1977 – Maja Soja, polska siatkarka
- 1978 – Shane Battier, amerykański koszykarz
- 1979 – Marcin Bosak, polski aktor
- 1980 – Jani Liimatainen, ex gitarzysta fińskiej grupy muzycznej Sonata Arctica, założyciel i gitarzysta Cain's Offering
- 1980 – Michelle Williams, amerykańska aktorka
- 1981 – Julie Gonzalo, argentyńska aktorka
- 1982 – Christoph Kreuzer, reprezentant Holandii w skokach narciarskich, austriackiego pochodzenia
- 1984 – Mirosław Nahacz, polski pisarz (zm. 2007)
- 1985 – Iga Karst, polska pisarka
- 1986 – Jason Lamy-Chappuis, francuski kombinator norweski
- 1987 – Sebastian Colloredo, włoski skoczek narciarski
- 1987 – Andrea Petkovic, niemiecka tenisistka
- 276 – Florian, cesarz rzymski (ur. 232)
- 1000 – Olaf I Tryggvason, król Norwegii (ur. 963-969)
- 1087 – Wilhelm Zdobywca, książę Normandii, król Anglii (ur. 1027 lub 1028)
- 1191 – Konrad II Otto, książę Czech, margrabia Moraw (ur. 1135)
- 1285 – Kunegunda Halicka, królowa Czech (ur. 1246)
- 1312 – Otto III Bawarski, książę Dolnej Bawarii, król Węgier (ur. 1261)
- 1398 – Jakub I Cypryjski, król Cypru (ur. 1334)
- 1437 – Jan Rohacz z Dube, czeski hetman husycki (ur. ?)
- 1487 – Chénghuà, cesarz Chin (ur. 1447)
- 1488 – Franciszek II Bretoński, książę Bretanii (ur. 1433)
- 1513 – Jakub IV, król Szkocji (ur. 1473)
- 1569 – Pieter Bruegel starszy, niderlandzki malarz (ur. ok. 1525)
- 1596 – Anna Jagiellonka, królowa Polski, żona Stefana Batorego (ur. 1523)
- 1676 – Paul Chomedey de Maissonneuve, francuski żołnierz, założyciel Montrealu (ur. 1612)
- 1693 – Ihara Saikaku, japoński pisarz (ur. 1642)
- 1755 – Johann Lorenz von Mosheim, niemiecki duchowny luterański, historyk Kościoła (ur. 1693)
- 1778 – Giovanni Battista Piranesi, włoski grafik, architekt (ur. 1720)
- 1809 – August Ludwig von Schlözer, niemiecki historyk (ur. 1735)
- 1815 – John Singleton Copley, amerykański malarz, rysownik (ur. 1738)
- 1841 – Augustin Pyramus de Candolle, szwajcarski botanik (ur. 1778)
- 1872 – Antoni Stolpe, polski kompozytor, pianista (ur. 1851)
- 1876 – Soter Rozbicki, polski poeta (ur. 1823)
- 1891 – Jules Grévy, francuski polityk, prezydent Francji (ur. 1813)
- 1894 – Heinrich Brugsch, niemiecki egiptolog (ur. 1827)
- 1898 – Stéphane Mallarmé, francuski poeta (ur. 1842)
- 1901 – Henri Toulouse-Lautrec, francuski malarz, grafik (ur. 1864)
- 1912 – Jaroslav Vrchlický, czeski pisarz, tłumacz (ur. 1853)
- 1923 – Józef Hornowski, polski lekarz, anatomopatolog (ur. 1874)
- 1926 – Władysław Szcześniak, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1858)
- 1928 – Kazimierz Kamiński, polski aktor (ur. 1865)
- 1928 – Carl Ernst Morgenstern, niemiecki malarz, grafik (ur. 1847)
- 1939 – Jerzy Tadeusz Błeszyński, dowódca pociągu pancernego Smok Kaszubski (ur. 1906)
- 1939 – Leon Brun, polski dziennikarz, krytyk filmowy, scenarzysta filmowy (ur. 1882)
- 1939 – Józef Czechowicz, polski poeta (ur. 1903)
- 1939 – Leon Raszeja, polski prawnik, polityk, prezydent Torunia (ur. 1901)
- 1941 – Hans Spemann, niemiecki biolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1869)
- 1944 – polegli w powstaniu warszawskim:
- 1944 – Frank Marshall, amerykański szachista (ur. 1877)
- 1947 – Victor Horta, belgijski architekt (ur. 1861)
- 1969 – Włodzimierz Dobrzański, polski aktor (ur. 1896)
- 1976 – Mao Zedong, chiński polityk, działacz komunistyczny, przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej (ur. 1893)
- 1978 – Jack Warner, amerykański producent filmowy, założyciel Warner Bros. (ur. 1892)
- 1981 – Jacques Lacan, francuski psychiatra (ur. 1901)
- 1985 – Paul Flory, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1910)
- 1990 – Samuel Doe, liberyjski polityk, prezydent Liberii (ur. 1951)
- 1990 – Nicola Abbagnano, włoski filozof (ur. 1901)
- 1990 – Aleksander Mień, rosyjski duchowny prawosławny, filozof, teolog (ur. 1935)
- 1994 – Patrick O'Neal, amerykański aktor (ur. 1927)
- 1995 – Jerzy Kurczewski, polski muzykolog, dyrygent Poznańskiego Chóru Chłopięcego (ur. 1924)
- 1996 – Bill Monroe, amerykański muzyk (ur. 1911)
- 1997 – Burgess Meredith, amerykański aktor (ur. 1907)
- 2000 – Veerasamy Ringadoo, maurytyjski polityk, prezydent Mauritiusa (ur. 1920)
- 2001 – Ahmad Szach Masud, afgański dowódca wojskowy, polityk, przywódca mudżahedinów (ur. 1953)
- 2003 – Jerzy Kawalec, polski basista zespołu Krzak (ur. 1954)
- 2003 – Edward Teller, amerykański fizyk jądrowy pochodzenia węgierskiego, twórca bomby wodorowej (ur. 1908)
- 2006 – Andrzej Androchowicz, polski dziennikarz, reżyser filmów dokumentalnych, aktor (ur. 1932)
- 2006 – Gérard Brach, francuski pisarz, scenarzysta filmowy (ur. 1927)
- 2006 – Lucjan Kydryński, polski dziennikarz, konferansjer (ur. 1929)
- 2006 – Émilie Mondor, kanadyjska lekkoatletka, biegaczka (ur. 1981)
- 2007 – Helmut Senekowitsch, austriacki piłkarz, trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji Austrii (ur. 1933)
- 2008 – Jacob Lekgetho, południowoafrykański piłkarz, reprezentant RPA (ur. 1974)
- 2008 – Jurij Pokalczuk, ukraiński pisarz (ur. 1941)
- 2009 – Andrzej Śliwiński, polski ksiądz,pierwszy biskup diecezji elbląskiej (ur. 1939)
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
